maandag 16 maart 2009

De verzinsels van Max Daniel
In de rubriek Ongeredigeerde ingezonden stukken van Derrick Bergman, zijn ongepubliceerde reactie op het artikel 'Vietnamezen mogelijk spil Europese wietteelt' in de Volkskrant van 20 februari en de rubriek van Ombudsman Thom Meens hierover d.d. 28 februari.

Terecht zet Ombudsman Thom Meens grote vraagtekens bij het artikel 'Vietnamezen mogelijk spil Europese wietteelt'. De enige met name genoemde bron van dit tendentieuze verhaal is Max Daniel, hoofd van de Taskforce Aanpak Georganiseerde Hennepteelt. Het is niet voor het eerst dat Daniel een journalist voor zijn karretje weet te spannen met ongefundeerde verdachtmakingen.

Max Daniel weet hoe hij in de publiciteit moet komen: een paar maanden terug publiceerde NRC/Handelsblad een paginagroot interview, waarin hij een hele reeks ongefundeerde verdachtmakingen uitte. Zo 'weet' Daniel dat 'ten minste 80 procent' van de in Nederland gekweekte wiet bestemd is voor de export en dat wiet kweken alleen mogelijk is met 'goede apparatuur'. Nog zo'n verzinsel: de wietkweker moet er tegenwoordig voor zorgen dat de planten 'al in vier weken tot rijping komen'. Wie ook maar iets weet van wietteelt, zal hartelijk lachen om dergelijke onwaarheden. Toch nemen journalisten van kwaliteitskranten als de Volkskrant en NRC/Handelsblad deze claims klakkeloos over. De Ombudsman laakt de berichtgeving over de vermeende Vietnamese betrokkenheid bij wietteelt, omdat daarmee in Nederland wonende Vietnamezen worden gestigmatiseerd. Dat is een nobele motivatie, die echter voorbij gaat aan de werkelijke oorzaak van deze journalistieke uitglijder: het succesvolle pr.-offensief van politie en justitie om de cannabisbranche in een kwaad daglicht te stellen.

Moraal van het verhaal van Daniel c.s.: de kleinschalige 'zolderkweker' is uitgestorven en de wietteelt is overgenomen door keiharde criminele bendes, die zich ook met wapenhandel, mensenhandel en gedwongen prostitutie bezig houden. Oh ja, en ze laten 'kindslaven' hun wiet knippen, zoals de Volkskrant meldde in het artikel over de Vietnamezen. Journalisten schrijven dit soort smeuïge verhalen graag op, maar vertellen er nooit bij dat het aanpakken van kleinschalige kwekers specifiek overheidsbeleid is. Vanaf 2000 zijn honderden kleine kwekers hun huizen uitgezet en door woningbouwverenigingen op zwarte lijsten geplaatst. Vanwege een paar hennepplanten zijn hele gezinnen dakloos gemaakt. Willens en wetens is het fijnmazige systeem van thuiskwekers die de koffieshops bevoorraadden de nek omgedraaid. Tegelijkertijd werd ruim baan gegeven aan grootschalige kwekers, die er doorgaans heel andere normen en waarden op nahouden dan hun voorgangers. Resultaat: de prijzen stegen, de kwaliteit daalde, versnijding en vervuiling van wiet deden hun intrede en het geweld rond teelt en handel nam toe.

De overheid koos expliciet voor deze desastreuze koers, onthulde de Algemene Rekenkamer in het rapport 'Handhaven en gedogen' (2005). Citaat: “Hennepteelt waarvan geen overlast uitgaat (met name de – soms zeer bedrijfsmatig georganiseerde- teelt in loodsen en op industrieterreinen) krijgt geen prioriteit.” Met andere woorden: de politie heeft zorgvuldig de weg vrij gemaakt voor de grote kwekers door de kleintjes te elimineren, om nu te klagen dat de teelt gedomineerd wordt door grote kwekers. Keer op keer miskennen journalisten dat de stellige uitspraken over wietteelt van mensen als Max Daniel per definitie speculatief zijn: zolang de overheid regulering van die teelt tegenhoudt, blijven we aangewezen op schattingen, extrapolaties en 'bronnen van horen zeggen', zoals de Ombudsman het formuleert. Wat daarbij opvalt is dat media onevenredig veel aandacht geven aan woordvoerders van politie, justitie en politiek. Kenmerkend is de volledige publicitaire windstilte rond het Cannabis Tribunaal in Nieuwspoort, Den Haag, eind vorig jaar. Twee dagen lang debatteerden wetenschappers, deskundigen uit de cannabisbranche, activisten en een enkele politicus over cannabis. De Volkskrant liet verstek gaan, zoals vrijwel alle media. Misschien omdat genuanceerde, feitelijke informatie slechter verkoopt dan sensationele verzinsels?

Derrick Bergman is journalist en fotograaf en redacteur van maandblad EssensiE.