zaterdag 7 oktober 2006

Gegeven taal
Het Nachtegal van D.C. Lama dd 7 oktober 2006. Vannacht in het programma van Giel Beelen op 3FM.

Deze week verscheen een evaluatie van het normen en waardendebat. Volgens onze minister-president heeft zijn discussie er o.a. voor gezorgd dat het de taal heeft gegeven waarin politici, opinieleiders, maatschappelijke organisaties en veel burgers met elkaar zijn gaan spreken over de immateriële kwaliteit van de samenleving. Het heeft volgens hem de samenleving ook weerbaarder gemaakt bij externe schokken, zoals bij de moord op Theo van Gogh.

Tja, het normen en waardendebat. Dat een regering over normen spreekt, vind ik wel logisch. Of je het nou leuk vindt of niet: de democratisch gekozen macht bepaalt de normering voor het gedrag dat in de samenleving wordt getolereerd. (Men noemt dat ook wel wetten.) Je mag misschien veel waarde hechten aan lekker scheuren op de snelweg (dat is je goed recht); de overheid bepaalt hoe hard dat daadwerkelijk mag. Over de maximumsnelheid kun je vervolgens een debat houden; het feit dat je dat leuk vindt, is geen zaak van de overheid.

De waarden in je leven; daar heeft de overheid geen reet over te zeggen. Als Jan Peter Balkenende grote waarde hecht aan het gezin, dan moet ie inderdaad maar lekker met zijn gezinnetje in Capelle aan de IJssel gaan wonen; het zal me een rotzorg zijn. Maar als ik in Amsterdam wil blijven rondneuken totdat de impotentie op een dag zal toeslaan, dan is dat mijn beslissing. Tuurlijk; dat rondneuken wordt wel enigszins genormeerd; de vrouw moet het bijvoorbeeld ook wel zelf willen. En dankzij die normering hoeft bijvoorbeeld mevrouw Balkenende niet bang te zijn dat ik haar zomaar zal bespringen. Daar zijn nog wel meer redenen voor aan te wijzen, maar mijn persoonlijke waarden weerhouden mij ervan die al te expliciet te benoemen. Dat ik van neuken houd en daar veel waarde aan hecht, staat daar helemaal buiten. Om het verschil tussen normen en waarden nou maar eens kristalhelder te krijgen: Het gaat erom hoe je neukt.

Enfin. Een discussie over waarden is het ook nooit echt geworden. Vanaf het begin heeft Balkenende onder dat mom slechts geprobeerd vanuit overheidswege de normering in de samenleving de kant op te sturen van het door hem gewenste burgermansmoraal. Als ik mijn cartoontjes op De Gezonde Roker uit die tijd terugkijk, herinner ik mij nog talloze opmerkingen van hem waar ik mij destijds aan heb gestoord. Hiphop moest worden gecensureerd; het Koningshuis mocht niet meer worden bespot en grappen over religie waren volgens hem al helemaal taboe. Nou houd ik persoonlijk wel van Hiphop met expliciete teksten; vind ik het Koningshuis inderdaad niet passen in een democratie en ben ik van mening dat religie een onderschatting is van je persoonlijke band met God of Allah of hoe je ‘m ook wilt noemen... Maar als je het daar niet mee eens bent en je wilt daar met mij over discusieren, dan zal ik inderdaad geregeld iets zeggen wat aan die waarden van jou toornt. En daar kwam Balkenende’s normendiscussie dan weer tussen: volgens hem mocht je niet spreken over zaken die aan die religieuze waarden kwamen.

Tja, dat vond Mohammed B. nou ook. Via een Syriër met een wel uiterst vreemde levensloop voor een religieus fanatiekeling, werd Mohammed in contact gebracht met een groepje dat door de AIVD in de gaten werd gehouden; die Syriër leverde hem wat wapens en een fatwa en op 2 november 2004 werd Theo van Gogh vermoord, omdat Theo zich niet hield aan de bandbreedte van de discussie zoals ook JP Balkenende die graag zag.

Gelukkig had Balkenende de samenleving alvast een taal gegeven waarin wij met elkaar over dit soort immateriële zaken konden spreken. Tijdens de eerste de beste persconferentie verklaarde hij dan ook: ‘Op dit moment denk je wel heel sterk aan het feit dat Van Gogh iemand was die zijn mening niet verborgen hield en zich daarom kwetsbaar opstelde en daarom ook vijanden maakte.’

Ja, dat was inderdaad geheel in lijn met zijn eerder ‘gegeven taal’: Je mening voor je houden en geen moeilijke onderwerpen aansnijden; niet al te veel vragen stellen over de rol van de AIVD bij deze moord, niet klagen over het feit dat minister Donner het teveel gedoe vond om die Syrische leider te vervolgen en je vooral niet afvragen of er misschien andere groeperingen meer profiteerden van deze moord dan de fundamentalistische moslims in dit land. U zult begrijpen: volgens Jan Peter Balkenende was zijn normen en waardendiscussie dan ook een groot succes.

Laat ik daarom besluiten met een citaat van Duitse schrijver Kurt Tucholsky: ‘De taal is een wapen. Houd het scherp.’

* Evaluatie Normen en waardendebat (Pdf via RTL Nieuws)
* Balkenende na de moord.
* De Gezonde Roker
* Catoonarchief op De Gezonde Roker.
* Meer over die Syrische leider...