zaterdag 18 december 2004

Keuringsdienst van Waarde
Het Nachtegal van D.C. Lama: column voor 3FM (programma van Giel Beelen), dd 18 december 2004.

Eindelijk kan ik weer eens oprecht zeggen fan te zijn. Fan van: Maurice Dekkers, Roland Duong, Teun van de Keuken en Wouter Klootwijk, de makers van het televisieprogramma Keuringsdienst van Waarde. Eigenlijk zijn het gewoon een stelletje nerds, maar in ieder geval Nerds met een Missie. Als een waar A-team weten zij met telefoon en camera de boeven in ons land op rake wijze te ontmaskeren. Met simpele vragen onderzoeken zij wat het nou allemaal echt is wat je in de winkel koopt en ontdoen zij het ene na het andere product van de bullshit die reclamejongens je willen wijsmaken.

Nou ja, een echt A-Team is het niet... als je de helden uit die jaren ‘80-serie voor je neemt om je beeld van de redactie te schetsen, kun je het beste figuren als B.A. Baracus direct vergeten en een compleet team vol Murdocks voor je zien. Af en toe neemt er eens eentje de telefoon op om contact te leggen met zo’n consumentenlijn die op de verpakking staat en spreekt dan alsof hij ook niet zeker weet of je via zo’n modern apparaat nou ook daadwerkelijk contact kan leggen en zegt dan bijvoorbeeld: ‘Hallo? U spreekt met Roland Duong. Ik lees hier bij de ingrediënten E621... wat is dat eigenlijk?’ En dan hoor je een vrouw aan de andere kant van de lijn driftig bladeren in zo’n dik boek vol marketingantwoorden, die alleen nog maar meer vragen oproepen. Want E621 zit dan wel in waanzinnig veel producten en wordt ook wel een smaakversterker genoemd, maar na wat onderzoek durft de redactie in ieder geval de stelling op te werpen dat dit ingrediënt wellicht een verslavende werking heeft. Vandaar ook de slogan van Pringles-chips: Once you pop, you can’t stop.

Het programma doet iets waar andere journalistieke programma’s allang mee zijn opgehouden: uitzoeken wat de producten in deze samenleving nou eigenlijk zijn en waar al die onvoorstelbare rijkdom van ons nou eigenlijk vandaan komt. Het is tenslotte veel makkelijker om het reilen en zeilen van de samenleving aan de politiek toe te schrijven, of -wanneer er dan wel aandacht wordt besteed aan het bedrijfsleven- je blind te staren op die wiskundige abstractie van omzetcijfertjes. Ik ken geen journalist die er ooit van droomde een grote scoop op het gebied van bijvoorbeeld boterhammen te scoren, maar mijn nieuwe helden van de Keuringsdienst van Waarde doken vol overgave in de materie en vertelden wat ik toch wel als de onthulling van het jaar wil bestempelen: Als je de meest donkere soorten graan gebruikt om brood te maken, ziet het brood er nog steeds bijna wit uit. Alle zogenaamde ‘bruinere’ broden zitten dus vol kleurstoffen, die ook nog wel eens kankerverwekkend kunnen zijn.

En dat maakt die uitzendingen nou ook zo leuk, want je kan achteraf heerlijk opscheppen over wat je nou weer tijdens zo’n uitzending hebt geleerd. ‘Wist jij...’ begin ik dan bijvoorbeeld tegen mijn vrienden: ‘Dat vers vlees betekent dat het tot maximaal twee jaar in de diepvries heeft gezeten? Dat vlees bijvoorbeeld best anderhalf jaar in één of andere vriesloods in Afrika heeft kunnen hangen (het meeste gehakt komt namelijk uit Afrika, maar dat zeggen ze niet omdat dat met honger en aids wordt geassocieerd) en dat het na die anderhalf jaar nog steeds als vers vlees mag worden verkocht?’

Sommige mensen vinden dergelijke verhalen smerig en vragen mij dan ook meteen over dit onderwerp op te houden, maar dan doe ik er nog gewoon een schepje bovenop door te vertellen dat zelfs verse vis bij de visboer meestal al enkele weken oud is.

Dat is meestal het moment dat mijn vrienden me dwingen niet meer over de versheid van hun voedsel te spreken, maar dan vraag ik ze vriendelijk hoe zij eigenlijk denken over verantwoord ondernemen. Dat vinden zij natuurlijk heel erg belangrijk, want mijn vrienden zijn in principe best okay. Na zo’n antwoord vertel ik hen dat ik bij de Keuringsdienst van Waarde heb gezien hoe speelgoed in Chinese fabrieken wordt gemaakt en dat die vrienden van mij dus eigenlijk medeverantwoordelijk zijn voor het in stand houden van die productieketen, zolang zij nog wel eens van die goedkope pluche beesten kopen. Uiteindelijk zijn zij het tenslotte die de hele productielijn financieren.

Daarna ontkennen zij meestal ooit iets dergelijks te kopen en benadrukken zij dat ik toch echt over iets anders moet beginnen, maar dan vertel ik hen toch nog even snel dat op sommige cacaoplantages nog gewoon met slaven wordt gewerkt en dat die cacao zonder onderscheid op de wereldmarkt wordt verhandeld. Dat heb ik tenslotte bij de Keuringsdienst van Waarde gezien. En dan concludeer ik dus dat zij met de aankoop van hun reepje Mars of Bounty zelf ook die slavenarbeid financieren en dat zij daarmee in principe niets beter zijn dan onze voorouders die op eenzelfde wijze hun rijkdom hebben opgebouwd.

Dus hoera... ik heb nieuwe helden! Ik raak er alleen wel steeds meer vrienden door kwijt.

Links:
* Site Keuringsdienst van Waarde
* Aflevering KvW E621
* Aflevering KvW Brood
* Aflevering KvW China 1
* Aflevering KvW China 2
* Aflevering KvW Gehakt
* Aflevering KvW Vers
* Aflevering KvW Chocolade
* Overzicht uitzendingen op Internet van KvW
* Steun Teun in zijn strijd tegen slavernij