donderdag 11 november 2004

Abstract
Het Nachtegal van D.C. Lama, voorgelezen in de steaming video-uitzending van RVU’s Nachtland.

In oktober 2002 had de minister-president opgeroepen tot waakzaamheid, zodat een eventuele Nederlandse terreurdaad voorkomen zou kunnen worden. Omdat ik mij afvroeg wat zo’n eventuele terreurdaad dan zou kunnen zijn (dus: waar je eigenlijk waakzaam voor moest zijn), had ik een prijsvraag uitgeschreven onder de titel: ‘Verzin een creatieve terreurdaad en win!’ Wie de eerstvolgende terreurdaad in Nederland kon voorspellen, zou een exemplaar van mijn boekje ‘Hasjstickie Drugs’ ontvangen en zou op die manier de jongens en meisjes van de AIVD nog een handje kunnen helpen.

De aankondiging van de prijsvraag deed ik in mijn wekelijkse column op 3FM en werd ook geplaatst op de site van Theo van Gogh, waar ik sinds vijf en een half jaar wekelijks een cartoontje publiceer. Dat is met de moord op Van Gogh overigens ook verleden tijd geworden, dus ik mag wel zeggen dat er in ieder geval een aanslag op mijn vrijheid van meningsuiting is gedaan.

Er werd in ieder geval flink op de prijsvraag gereageerd, al was het maar door mensen die mij smakeloosheid verweten. ‘Bij elke aanslag vallen er doden’ zo schreef één persoon: ‘Alsof dit niet erg genoeg is zetten jullie dit leed om in volksvermaak.’

En inderdaad: er kwamen hele grappige voorspellingen binnen. Iemand verspelde dat Al Quada tijdens carnaval een radio-actieve stof in het bier zou stoppen, waardoor de omvang van de aanslag pas na enkele dagen zichtbaar zou zijn: als alle mensen die zich helemaal de tiefus hadden gezopen nog steeds niet waren opgestaan. Een ander dacht aan een virus dat voornamelijk homofiele mannen zou treffen en hen met een slopende ziekte zou vermoorden, om onderaan zijn mailtje te concluderen: ‘Oh God, dat hebben ze al gedaan!’

Is dat smakeloosheid? Wanneer je denkt dat al die mensen daadwerkelijk geen enkele interesse tonen voor al dat leed misschien wel. Wanneer je denkt dat Theo van Gogh bij het zien van een Marokkaan direct dacht aan een geitenneuker en hem verder niet als mens zag, kun je het roepen van geitenneuker inderdaad smakeloos noemen.

Maar ik werk dan ook niet voor de AIVD en kan daadwerkelijke aanslagen niet voorspellen. Theo van Gogh was ook geen maatschappelijk werker die individuele seksuele problemen probeerde op te lossen. Zowel Theo van Gogh als ik behoorden tot de mensen die zich bezig houden met het edele vak van, en ik heb ook mijn toetsenbord gezocht naar de grootste k die voor handen was, Kunstenaar. En één van de middelen die een kunstenaar tot zijn beschikking heeft, is abstractie.

Abstraheren betekent volgens de Dikke van Dale o.a. dat je het ontdoet van het bepalende of toevallige, van het concrete, als begrip afleidend. Want ja: mijn prijsvraag ging dan ook helemaal niet over een mogelijke volgende aanslag. Ik was de prijsvraag gestart omdat ik de oproep van de minister-president nogal dom vond. Als er namelijk wordt opgeroepen tot waakzaamheid zonder concreet aan te geven waar je op moet letten, weet ik namelijk wel wat er gaat gebeuren. Dan grijpen de oudere Hollandse dametjes onmiddellijk naar de telefoon zodra er een groepje Marokkanen bij elkaar op straat staat en denken zij bij het zien van een hardwerkende puber met Arabisch uiterlijk meteen: ‘Mmm... toch maar even in de gaten blijven houden.’ Dat had ik natuurlijk ook op die manier kunnen zeggen en dan had Balkenende gezegd dat dat inderdaad niet de bedoeling was, maar op deze wijze kon ik duidelijker maken dat zijn oproep nogal absurd was.

En wat bedoelde Theo van Gogh dan met zijn abstracties? Laat ik niet, zoals zo velen al doen, beweren te weten wat dat is, maar slechts zeggen wat ik uit zijn opmerkingen meende af te mogen leiden. In het geval van zijn geitenneukersopmerkingen: dat het goed zou zijn eens te praten over een streng seksueel moraal, omdat wij in vorige decennia al hebben gemerkt dat zoiets juist kan leiden tot bizarre seksuele escapades. In het geval van die Koranteksten in Submission: dat wij in Nederland het begrip ‘heilig’ pas kunnen respecteren, zodra wij er enige uitleg bij krijgen. Want eerlijk gezegd: ik snap er nog steeds geen reet van waarom je daarover zo boos kunt worden. En het mag dan duidelijk zijn dat het Van Gogh niet gelukt is daar voldoende discussie over uit te lokken; verwijt hem niet dat hij het niet geprobeerd heeft. Van Gogh had namelijk, en dat weet ik wel zeker, interesse in andermans denkbeelden. Als die Mohammed B. met hem daarover in discussie was gegaan, had hij daar waarschijnlijk zelfs alle tijd voor genomen en had Theo hem en passent nog even uitgelegd wat abstractie eigenlijk inhoudt.

Overigens deed Theo van Gogh ook mee aan mijn prijsvraag en voorspelde hij dat de eerste terroristische aanslag in Nederland er eentje op het Botlekgebied zou zijn. Sorry Theo, maar je hebt de prijsvraag niet gewonnen. Ik wist toen nog niet dat ik vooral naar de ondertekening van je inzending moest kijken.

Links:
* Originele oproep prijsvraag op De Gezonde Roker.nl
* Inzendingen van de prijsvraag zijn terug te vinden in het LamaLog Archief in de periode oktober/november 2002.